Call for Tanzania, Japan to transform their strong diplomatic ties into concrete projects in manufacturing and trade
TOKYO: TANZANIA has called on Japan to strengthen economic and investment cooperation, stressing the need to transform their long-standing diplomatic and development relations into concrete projects in production, manufacturing and trade.
Minister of State in the President’s Office for Planning and Investment, Professor Kitila Mkumbo, said Tanzania wants Japanese companies to invest, manufacture and add value to products locally rather than viewing the country solely as a market for Japanese goods.
He said Tanzania, through its National Development Vision 2050, aims to build an industrialised, inclusive and globally competitive economy. He identified manufacturing, agriculture and agro-processing, energy, mining, information and communication technology (ICT), infrastructure, tourism and the Blue Economy as among the sectors offering investment opportunities for Japanese companies.
Professor Mkumbo urged the Japan–AU Interparliamentary Friendship League to use its influence to encourage Japanese institutions and the private sector to increase investment in Tanzania, expand access to affordable financing for strategic projects, and strengthen the transfer of technology and skills.
“We need to move from friendship to investment, from development cooperation to the joint creation of economic opportunities, and from shared visions to concrete projects and shared prosperity,” he said.
Professor Mkumbo said Tanzania could serve as an important bridge connecting Japan, the Indian Ocean region and Africa, citing the country’s strategic geographical location, ports, transport infrastructure and access to the wider African market.
2. Ushahidi wa G-55 unaweza kuwa muhimu
Hii ni sehemu ambayo nimeiona ikiwa na potential kubwa.
Brenda anasema kulikuwa na kundi la G-55 ndani ya CHADEMA lililokuwa likisema kwamba No Reforms, No Election inaashiria uasi.
Kwa mujibu wa ushahidi wake, Lissu alikuwa akijibu/akielezea hoja hiyo, akimaanisha kwamba “uasi” uliokuwa ukizungumziwa ulikuwa katika maana ya kupinga uchaguzi usio huru na wa haki.
Kama utetezi unaweza kuonyesha kwa ushahidi wa kuaminika kwamba maneno hayo yalikuwa katika mjadala wa kisiasa kuhusu uchaguzi, badala ya mpango wa kutumia nguvu kuangusha Serikali, hilo linaweza kusaidia kuleta reasonable doubt.
Lakini hapa kuna swali kubwa:
Je, G-55 inaweza kuthibitishwa kwa nyaraka, posts, messages au mashahidi wengine?
Ikiwa ndiyo, hoja hiyo inaweza kuwa na uzito zaidi kuliko Brenda kusema tu kwamba kulikuwa na G-55.
3. Jamhuri imepata hoja moja muhimu
Wakili Winniwa amefanya jambo ambalo ni muhimu sana.
Ameuliza Brenda moja kwa moja kama:
alisikia Lissu akisema “kukininukisha” na “kuvuruga uchaguzi.”
Brenda akakubali:
“Yapo kwenye hati ya mashitaka na yapo kwenye maneno aliyoyazungumza Mwenyekiti.”
Hii ni muhimu kwa Jamhuri.
Kwa sababu sasa utetezi hauwezi kujenga hoja rahisi kwamba “Lissu hakusema maneno hayo.”
Badala yake, vita vinahamia kwenye swali:
Aliposema maneno hayo, alikuwa anamaanisha nini?
Hapo ndipo kesi inaweza kuamuliwa.
4. Kuna udhaifu mwingine katika ushahidi wa Brenda
Jamhuri imeanza kuonyesha kwamba Brenda si mtaalamu wa kila jambo analolizungumzia.
Kwa mfano:
Hakueleza elimu yake ya uandishi wa habari.
Hakueleza kwa kina majukumu yake kama Mkurugenzi wa Mawasiliano.
Alisema ana uzoefu wa mwaka mmoja na miezi mitano.
Hakutoa ushahidi wa baadhi ya mambo aliyoyasema kuhusu safari yake ya Ujerumani.
Hakutoa uthibitisho wa mwaliko wa training.
Hakuwahi kutoa malalamiko rasmi kuhusu kukamatwa kwake.
Haya hayamaanishi ushahidi wake ni wa uongo.
Lakini Jamhuri inaweza kujaribu kusema:
“Usimpe uzito mkubwa shahidi huyu kwa sababu sehemu ya ushahidi wake inategemea maoni yake binafsi, si nyaraka au utaalamu.”
Hii inaweza kuwa changamoto kwa utetezi.
6. Swali la “No Reforms, No Election” ni muhimu sana
Hapa ndipo Jamhuri na utetezi wanaweza kutofautiana kabisa.
Brenda anasema maana yake ilikuwa:
Hakuna maboresho ya mfumo wa uchaguzi = hakuna uchaguzi.
Lakini Jamhuri inaweza kuuliza:
Je, kutaka uchaguzi usifanyike au kuzuiwa kwa nguvu ni jambo tofauti na kutaka mabadiliko ya sheria?
Hili ni swali ambalo mahakama itahitaji kulichambua kwa umakini.
Kwa hiyo, utetezi unahitaji kuonyesha kwamba:
“No Reforms, No Election” = msimamo wa kisiasa/kikatiba wa kushinikiza reforms, si mpango wa kutumia nguvu dhidi ya Serikali.
Hiyo tofauti ni muhimu sana.
8. Sehemu ambayo ningekuwa naangalia sana katika hatua inayofuata
Ningefuatilia sana maswali ya Jamhuri kuhusu:
Video nzima ya hotuba.
Nani aliirekodi.
Nani aliipakia YouTube.
Kama video imehaririwa au ni kamili.
Maneno yaliyotangulia na yaliyofuata baada ya kauli zinazodaiwa kuwa za uhaini.
Maana ya “kukikinukisha.”
Maana ya “kuvuruga uchaguzi.”
Maana ya “kuhamasisha uasi.”
Kama Lissu alitoa maelekezo ya kutumia nguvu au la.
Ushahidi unaothibitisha nia (intent).
Hii ya mwisho ndiyo kubwa zaidi.
1. Hoja yenye nguvu zaidi kwa Lissu
Jambo muhimu zaidi ni tofauti kati ya maneno yaliyoko kwenye hati ya mashtaka na maana/muktadha wa hotuba nzima.
Brenda amesema:
Hotuba ilichukua takribani saa 2–2½.
Maneno yanayodaiwa kuwa ya uhaini yanasomeka kwa chini ya dakika 2.
Hotuba yote ilihusu zaidi electoral reforms, matatizo ya mfumo wa uchaguzi na msimamo wa “No Reforms, No Election.”
Hakusikia nia ya Lissu ya kuitishia Serikali.
Hakuna katika maneno aliyosomewa yaliyotaja moja kwa moja Rais, Serikali, Jeshi, Polisi, Waziri Mkuu, Baraza la Mawaziri, n.k.
Hii inaweza kuwa hoja nzuri sana ya utetezi kwa sababu Lissu anaweza kusema:
Usichukue sentensi chache kutoka kwenye hotuba ya masaa mawili na kuzipa maana ya uhaini bila kuangalia muktadha mzima.
7. Kuhusu “kukikinukisha”
Hapa Brenda alijibu kwa njia ambayo inaweza kuchekesha, lakini kisheria si lazima iwe hoja yenye nguvu 😂.
Alisema:
“Tukipika pilau inanukia pia.”
Jamhuri inaweza kusema maana ya neno lazima itathminiwe kutokana na muktadha ambao Lissu alilitumia, si maana ya kamusi au slang pekee.
Kwa hiyo swali muhimu si:
“Kukinukisha ni neno la slang?”
Bali:
Hapo ndipo ushahidi wa video nzima unaweza kuwa muhimu.
1. Brenda kukubali kuwa ni “shahidi mwenye interest”
Cuthbert aliuliza kama Brenda ana interest kwenye kesi.
Brenda akajibu:
“Utakuwa hujakosea. Mimi ni shahidi mwenye interest ya haki kutendeka.”
Hili linaweza kutumiwa na Jamhuri kusema kwamba Brenda ana uhusiano na mshtakiwa na chama, hivyo mahakama inapaswa kuwa makini katika kupima ushahidi wake.
Lakini jibu lake lina upande mwingine.
Hakusema:
“Nina interest kwamba Lissu ashinde.”
Alisema ana interest haki itendeke.
Kwa hiyo, hii si admission kwamba anatoa ushahidi wa uongo. Ni admission kwamba hana neutrality kamili.
Advantage: Jamhuri kidogo
2. Hoja ya Jambo TV ni muhimu
Cuthbert amemkamata Brenda kwenye jambo moja muhimu.
Brenda alisema kwamba Lissu si mfanyakazi/mmiliki wa Jambo TV na kwa hiyo hangeweza kuwa ndiye aliyechapisha video.
Lakini alipoulizwa:
“Kuna ushahidi wowote ulioleta hapa Mahakamani unaoonyesha umiliki wa Jambo TV?”
Akajibu:
“Sijaleta.”
Hii ni pointi nzuri kwa Jamhuri.
Kwa nini?
Kwa sababu Brenda alikuwa anatoa hitimisho kwamba Lissu hawezi kuwa ndiye aliyechapisha video kwa sababu si mfanyakazi wa Jambo TV, lakini hakuleta ushahidi wa kuthibitisha ownership ya Jambo TV.
Hata hivyo, kuna tofauti muhimu:
Kutokuwa na ushahidi wa umiliki wa Jambo TV ≠ ushahidi kwamba Lissu ndiye aliyechapisha video.
Jamhuri bado inahitaji kuthibitisha upande wake kwamba Lissu alikuwa responsible kwa publication, kama hilo ni jambo linalohitajika kuthibitishwa katika shtaka.
3. Sehemu kubwa zaidi: “Uhaini ni nini?”
Tawabu amefanya jambo la kimkakati.
Ameanza kwa kumuuliza Brenda maana ya uhaini.
Brenda akasema:
“Ni kusaliti nchi yako au kutaka kupindua Serikali.”
Lakini hapa kuna jambo muhimu sana:
Mahakama haitawali kwa kamusi.
Maana ya kisheria ya kosa inatokana na Sheria ya Kanuni ya Adhabu na tafsiri ya mahakama, si maelezo ya shahidi kuhusu anavyoelewa neno “uhaini.”
Kwa hiyo hii sehemu ya mahojiano inaweza kuwa na value ndogo kuliko inavyoonekana kwenye video/social media.
5. Brenda kusema Tanzania ina “utawala wa kiimla”
Hili ni moja ya majibu ambayo, kwa mtazamo wangu, hayakusaidia sana utetezi.
Tawabu:
“Nchi yetu ina utawala wa aina gani?”
Brenda:
“Ina utawala wa kiimla.”
Jamhuri inaweza kutumia jibu hilo kuonyesha kwamba shahidi ana mtazamo hasi dhidi ya Serikali, hivyo kuongeza hoja yao kwamba ana bias.
Zaidi ya hapo, si lazima jibu hili liwe na umuhimu wa moja kwa moja katika kuthibitisha au kukanusha kosa la Lissu.
Kwa hiyo ningeliweka:
🔴 Hasara ndogo kwa utetezi.
6. Sehemu ya kukamatwa kwake
Tawabu amefanya vizuri kwa upande wa prosecution kwa kuuliza:
“Nitakuwa sahihi nikisema kwamba ushahidi ulioutoa hauhusiani na hii kesi?”
Brenda:
“Sijui.”
Hilo ni muhimu.
Kwa sababu Jamhuri inaweza kusema:
Na kwa mtazamo wa relevance, hiyo ni challenge halali.
Utetezi unaweza kujaribu kuonyesha kwamba matukio hayo yanaonyesha muktadha wa kisiasa uliokuwepo wakati wa mashtaka.
Lakini mahakama inaweza kutenganisha:
“Je, Serikali iliwatendea vibaya viongozi wengine?”
na
“Je, Lissu alitenda kosa aliloshtakiwa?”
Hayo ni maswali mawili tofauti.